Φυσικές λύσεις για πόλεις ανθεκτικές: Η προστασία από πλημμύρες και ο αστικός δροσισμός
Ο Δημήτρης Ζαρρής ανέδειξε τα οφέλη των λύσεων βασισμένων στη φύση για την αντιπλημμυρική προστασία και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής στις πόλεις.
Σε εκδήλωση των Πράσινων – Οικολογία, ο Δρ. Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ, M.Sc. Υδρολογίας, Δημήτρης Ζαρρής, παρουσίασε με επιστημονική τεκμηρίωση τον καθοριστικό ρόλο των φυσικών συστημάτων στην αντιπλημμυρική προστασία, στον αστικό δροσισμό και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των πόλεων. Επισημαίνοντας τις καταστροφικές συνέπειες των πλημμυρών στην Ελλάδα, τόνισε ότι η κινητική ενέργεια του νερού, και όχι μόνο ο όγκος του, μετατρέπει τα ακραία καιρικά φαινόμενα σε καταστροφές. Οι λύσεις βασισμένες στη φύση, όπως εξήγησε, στοχεύουν ακριβώς στη μείωση της ταχύτητας και της ενέργειας της απορροής.
Οι λύσεις αυτές δεν αποτελούν απλώς “ήπιες” ή “ρομαντικές” προσεγγίσεις, αλλά επιστημονικά τεκμηριωμένες παρεμβάσεις που μειώνουν την αιχμή της πλημμυρικής παροχής, αυξάνουν την προσωρινή κατακράτηση νερού, ενισχύουν τη διήθηση στον υπόγειο υδροφορέα, συμβάλλουν στη βιοποικιλότητα και στον αστικό δροσισμό. Στην Ευρώπη, εντάσσονται στο πλαίσιο των Natural Water Retention Measures (NWRM) και υποστηρίζονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ και η ελληνική νομοθεσία, μέσω των Σχεδίων Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας, τις αναγνωρίζει ως μέτρα προτεραιότητας.
Ως παράδειγμα, ο κ. Ζαρρής αναφέρθηκε στον Ποδονίφτη, στα όρια των Δήμων Αθηναίων και Νέας Φιλαδέλφειας. Άσκησε κριτική στις παραδοσιακές διευθετήσεις με σκυρόδεμα, οι οποίες επιταχύνουν τη ροή, και πρότεινε εναλλακτικές όπως τη δημιουργία υγροτοπικής λεκάνης ανάσχεσης, τη διαμόρφωση χώρου εκτόνωσης της ροής και την αύξηση της φυσικής αποθήκευσης νερού. Ακόμη και μια μείωση της πλημμυρικής αιχμής κατά 1 m³/sec, όπως αναγνωρίζεται από μελέτες, θεωρείται υδραυλικά σημαντική, προσφέροντας παράλληλα οφέλη όπως δροσισμό και βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Διεθνώς, η Λευκωσία αξιοποιεί λεκάνες ανάσχεσης στον ποταμό Πεδιαίο, που λειτουργούν ως αντιπλημμυρική υποδομή και οικολογικό κεφάλαιο. Στη Σιγκαπούρη, η επαναφυσικοποίηση ενός καναλοποιημένου ρεύματος οδήγησε σε μείωση της πλημμυρικής αιχμής, ενίσχυση της βιοποικιλότητας και δημιουργία χώρων αναψυχής, αποδεικνύοντας ότι το σκυρόδεμα δεν είναι η μόνη λύση. Στις ΗΠΑ, μικρά, χαμηλού κόστους φράγματα ανάσχεσης σε ρέματα, κατασκευασμένα με φυσικά υλικά, μειώνουν την ταχύτητα της ροής, αυξάνουν την καθίζηση φερτών υλών και ενισχύουν την υγρασία του εδάφους. Αυτά χαρακτηρίζονται ως “no regret measures” λόγω του χαμηλού κόστους και της ευκολίας κατασκευής.
Ειδικά για τη διαχείριση των επεξεργασμένων λυμάτων, ο κ. Ζαρρής επέκρινε τις αντιδράσεις στην αποκεντρωμένη επαναχρησιμοποίηση νερού, τονίζοντας ότι η επιστήμη και η τεχνολογία επιτρέπουν την ασφαλή αξιοποίησή του για άρδευση, μέσω εφαρμογών όπως οι κήποι βροχής, οι υπόγειοι αγωγοί διήθησης και οι τεχνολογίες super-mining.
Ο Δημήτρης Ζαρρής συνέδεσε τις λύσεις βασισμένες στη φύση με την πολιτική οικολογία, τονίζοντας ότι είναι αποκεντρωμένες, δημοκρατικές, χαμηλότερου κόστους, ενισχύουν τη συμμετοχή των πολιτών και προσφέρουν πολλαπλά οφέλη. Η επιλογή, τόνισε, δεν είναι μεταξύ “σκυροδέματος ή τίποτα”, αλλά μεταξύ μοντέλων που αυξάνουν την ταχύτητα της καταστροφής και λύσεων που μειώνουν τον κίνδυνο, αποκαθιστούν τα οικοσυστήματα και θωρακίζουν τις πόλεις βιώσιμα. “Οι λύσεις βασισμένες στη φύση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι αναγκαιότητα”, κατέληξε.