Σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα και άσκηση: Οδηγός για την ασφαλή προπόνηση

Η άσκηση μπορεί να επηρεάσει θετικά όσους πάσχουν από σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα ή διατρέχουν κίνδυνο να το αναπτύξουν, υπό την προϋπόθεση ότι γίνονται οι απαραίτητες τροποποιήσεις. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η προπόνηση δεν προκαλεί την εμφάνιση του συνδρόμου, επομένως δεν συνιστάται η αποφυγή της, αλλά η προσαρμογή της ώστε να μην επιβαρύνεται το μέσο νεύρο του καρπού και να μην επιδεινώνονται τα συμπτώματα.

Ο δρ Παναγιώτης Πάντος, Ορθοπαιδικός Χειρουργός, εξηγεί ότι ο καρπιαίος σωλήνας είναι μια στενή δίοδος στην παλάμη του χεριού, η οποία περιβάλλεται από οστά και συνδέσμους. Όταν το μέσο νεύρο, που διέρχεται από αυτή τη δίοδο, πιέζεται, εκδηλώνονται συμπτώματα όπως μούδιασμα, μυρμήγκιασμα και πόνος, κυρίως στον αντίχειρα, τον δείκτη και τον μέσο, που ενδέχεται να επεκταθούν στο αντιβράχιο και το μπράτσο. Σε προχωρημένο στάδιο, τα συμπτώματα περιλαμβάνουν αδυναμία του χεριού και δυσκολία σε ακριβείς χειρισμούς, όπως το κούμπωμα ενός κουμπιού, καθώς και την τάση να πέφτουν αντικείμενα.

Παράγοντες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη του συνδρόμου περιλαμβάνουν την ανατομία του καρπού (στενότερος σωλήνας ή χώρος), την εκτέλεση δραστηριοτήτων που απαιτούν ακραία κάμψη ή έκταση του χεριού και του καρπού για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, καθώς και την επανάληψη παρόμοιων κινήσεων. Αυτές οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό και οίδημα στους τένοντες του καρπού, οδηγώντας σε πίεση του μέσου νεύρου. Επιπλέον, ορισμένα προβλήματα υγείας, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, ο διαβήτης και οι διαταραχές του θυρεοειδούς αδένα, αυξάνουν τον κίνδυνο.

Ενώ το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα μπορεί να έχει μόνιμο χαρακτήρα, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η πάθηση υποχωρεί από μόνη της. Για παράδειγμα, οι ορμονικές αλλαγές κατά την εγκυμοσύνη μπορούν να προκαλέσουν παροδική κατακράτηση υγρών, οδηγώντας σε οίδημα και πίεση του νεύρου, η οποία υποχωρεί μετά τον τοκετό.

Η επανάληψη μιας κίνησης πολλές φορές την ημέρα ή η διατήρηση μιας συγκεκριμένης στάσης για μεγάλα χρονικά διαστήματα μπορεί να ασκήσει μεγάλη πίεση και να οδηγήσει σε τραυματισμούς από υπερβολική χρήση, συμπεριλαμβανομένου του συνδρόμου καρπιαίου σωλήνα. Επαγγελματίες αθλητές, όπως οι αρσιβαρίστες, καθώς και ποδηλάτες και κωπηλάτες, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο λόγω των επαναλαμβανόμενων κινήσεων υπό φορτίο ή της πίεσης που ασκούν στο μέσο νεύρο.

Για ερασιτέχνες με προδιάθεση, ορισμένες συνηθισμένες ασκήσεις στο γυμναστήριο, όπως σανίδα (plank), push-ups, burpees, snatches και overhead squats, ενδέχεται να επιδεινώσουν την κατάσταση. Για την προστασία, συνιστάται η εναλλαγή χεριών, η αποφυγή ασκήσεων που ασκούν μεγάλη πίεση στα χέρια και τους καρπούς, και η ενσωμάτωση ασκήσεων stretching στο πρόγραμμα προπόνησης για τη βελτίωση της ευλυγισίας.

Όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται, είναι αρχικά διαλείποντα και σταδιακά επιδεινούμενα. Συνιστάται η άμεση επικοινωνία με τον ορθοπαιδικό για οδηγίες σχετικά με τις επιτρεπόμενες ασκήσεις και τις συντηρητικές θεραπείες, ώστε να αποφευχθεί η επιδείνωση της βλάβης και ενδεχόμενη χειρουργική επέμβαση.

Σε ήπιες περιπτώσεις, ασκήσεις ενδυνάμωσης και διατάσεις μπορούν να βοηθήσουν στην αναστολή της επιδείνωσης. Περιστροφές και κάμψεις του καρπού, ασκήσεις αντίστασης για το αντιβράχιο και ενίσχυση της δύναμης λαβής, υπό ιατρική καθοδήγηση, μπορούν να διατηρήσουν τα συμπτώματα υπό έλεγχο στα αρχικά τους στάδια.

Για πιο σοβαρές περιπτώσεις, οι ασκήσεις από μόνες τους δεν αρκούν. Απαιτείται συνδυασμός με άλλες θεραπείες. Έρευνες υποδεικνύουν ότι η χρήση νάρθηκα και η εκτέλεση ασκήσεων μπορούν να καθυστερήσουν την ανάγκη για χειρουργική επέμβαση. Ωστόσο, εάν το μέσο νεύρο παραμείνει παγιδευμένο, οι ασκήσεις μπορεί να προκαλέσουν περαιτέρω ερεθισμό ή τραυματισμό, επιδεινώνοντας τα συμπτώματα.

Η χειρουργική απελευθέρωση του μέσου νεύρου είναι η μόνη μέθοδος που προσφέρει μακροπρόθεσμο όφελος, απαλλάσσοντας τον ασθενή από τα συμπτώματα και επιτρέποντάς του να επανέλθει στις καθημερινές του δραστηριότητες και στην προπόνηση. Ο χρόνος επιστροφής στην άσκηση μετά από χειρουργική επέμβαση εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως ο τύπος της επέμβασης, η συνολική υγεία και η πιστή τήρηση των μετεγχειρητικών οδηγιών. Η προεγχειρητική σοβαρότητα του συνδρόμου επηρεάζει επίσης την περίοδο ανάρρωσης, με σοβαρότερες περιπτώσεις να απαιτούν μεγαλύτερο χρόνο αποθεραπείας. Νεότεροι και υγιέστεροι ασθενείς αναρρώνουν ταχύτερα από τους μεγαλύτερους.

Ο δρ Πάντος καταλήγει τονίζοντας ότι οι πρώτες ήπιες ασκήσεις ξεκινούν αμέσως μετά την επέμβαση για την πρόληψη της δυσκαμψίας, τη μείωση του οιδήματος και την αποφυγή συσσώρευσης ουλών. Για πιο έντονες ασκήσεις, οι ασθενείς καλούνται να δείχνουν υπομονή, να εμπιστεύονται τον χειρουργό τους και να τηρούν το χρονοδιάγραμμα επιστροφής που έχει συστήσει.