Η προθεσμία που “κλειδώνει” τον φόρο κληρονομιάς: Τι πρέπει να γνωρίζετε

Η διαχείριση του φόρου κληρονομιάς συχνά δεν περιορίζεται στο ύψος του οφειλόμενου ποσού, αλλά επικεντρώνεται σε έναν κρίσιμο παράγοντα: τον χρόνο. Η απώλεια των προθεσμιών που ορίζει η φορολογική διοίκηση μπορεί να καταστήσει οριστικό τον φόρο, ακόμη και αν διαπιστωθούν σφάλματα στον υπολογισμό του. Η εφορία, κατά την άσκηση των καθηκόντων της, δεν εστιάζει στην ορθότητα ή την επιεική εφαρμογή του φόρου, αλλά αποκλειστικά στην εμπρόθεσμη υποβολή των σχετικών εντύπων και αιτήσεων.

Αυτό το γεγονός αναδεικνύεται με σαφήνεια σε μια πρόσφατη υπόθεση που εξετάστηκε από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών της ΑΑΔΕ. Ένας κληρονόμος από τη Θράκη, μετά τον θάνατο συγγενικού του προσώπου τον Δεκέμβριο του 2024, υπέβαλε τη σχετική δήλωση φόρου κληρονομιάς για ακίνητη περιουσία. Βάσει αυτής της δήλωσης, εκδόθηκε πράξη διοικητικού προσδιορισμού, επιβάλλοντας φόρο ύψους 5.617,19 ευρώ.

Η αξία του φόρου αμφισβητήθηκε, καθώς ένα ισόγειο κτίσμα 69,92 τ.μ. είχε φορολογηθεί ως επαγγελματικός χώρος, ενώ, σύμφωνα με την άποψη του κληρονόμου, πρόκειται για γεωργικό κτίσμα με χαμηλότερη εμπορική αξία. Ωστόσο, το ζήτημα της πραγματικής αξίας του ακινήτου δεν αξιολογήθηκε.

Ο λόγος ήταν καθαρά τυπικός, αλλά με καθοριστικές συνέπειες. Η πράξη της εφορίας αναρτήθηκε στην πλατφόρμα myAADE στις 18 Ιουνίου 2025. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, η κοινοποίηση θεωρείται ότι έλαβε χώρα δέκα ημέρες αργότερα, στις 29 Ιουνίου 2025. Από αυτή την ημερομηνία ξεκίνησε να μετρά η προθεσμία των 30 ημερών για την υποβολή ενδικοφανούς προσφυγής. Η προσφυγή αυτή, ωστόσο, κατατέθηκε στα μέσα Σεπτεμβρίου 2025, με αποτέλεσμα να απορριφθεί ως απαράδεκτη, χωρίς ουσιαστική εξέταση των επιχειρημάτων του κληρονόμου.

Η διαδικασία αυτή υποδεικνύει ότι μόλις ο φόρος αναρτηθεί στο myAADE, τίθεται σε λειτουργία ένα «σιωπηλό χρονόμετρο». Εάν δεν υπάρξει κάποια ενέργεια εντός της 30ήμερης προθεσμίας, ο φόρος καθίσταται οριστικός και πρέπει να καταβληθεί, ανεξαρτήτως πιθανών λαθών στον χαρακτηρισμό ή την αποτίμηση του ακινήτου.

Συνήθως, ο φόρος κληρονομιάς καταβάλλεται σε 12 ισόποσες διμηνιαίες δόσεις, με κατώτατο όριο τα 500 ευρώ ανά δόση, εκτός της τελευταίας. Παρέχεται επίσης η δυνατότητα έκπτωσης 5% εάν ο φόρος εξοφληθεί εφάπαξ εντός της προθεσμίας της πρώτης δόσης.

Επιπλέον, η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει διάφορες απαλλαγές, οι οποίες, όμως, συχνά παραβλέπονται ή χάνονται λόγω καθυστερήσεων. Ενδεικτικά, δεν επιβάλλεται φόρος για περιουσία έως 400.000 ευρώ ανά δικαιούχο, εφόσον οι κληρονόμοι είναι ο/η σύζυγος, το μέρος συμφώνου συμβίωσης ή τα ανήλικα τέκνα, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Απαλλαγές υπάρχουν επίσης για κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς που περιέρχονται αυτόματα στους επιζώντες συνδικαιούχους, για την απόκτηση πρώτης κατοικίας αιτία θανάτου, καθώς και για κινητή περιουσία που βρίσκεται στο εξωτερικό Ελλήνων που διέμεναν εκεί επί τουλάχιστον δέκα συναπτά έτη.