Άνοδος στις εμπορικές σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας στον τομέα της ναυπηγοεπισκευής

Οι εμπορικές σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας παρουσιάζουν θετική πορεία στον ευρύτερο κλάδο της ναυπηγοεπισκευαστικής βιομηχανίας, με αξιοσημείωτη αύξηση τόσο στις εισαγωγές όσο και στις εξαγωγές. Ιδιαίτερη δυναμική αναδεικνύεται στον τομέα των ρυμουλκών και των προωθητικών πλοίων. Την ίδια στιγμή, τα τουρκικά ναυπηγεία εδραιώνουν τη θέση τους στην παγκόσμια αγορά, διευρύνοντας τις δραστηριότητές τους πέραν της ναυπήγησης, καλύπτοντας πλέον επισκευές, μετατροπές, «πράσινα» σκάφη και ανακύκλωση πλοίων.

Σύμφωνα με στοιχεία έρευνας αγοράς που διενεργήθηκε από το Γραφείο Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων του Γενικού Προξενείου της Ελλάδος στην Κωνσταντινούπολη, το 2023 οι εισαγωγές της Ελλάδας από την Τουρκία σε προϊόντα που σχετίζονται με τη ναυπηγική βιομηχανία ανήλθαν σε 38,34 εκατομμύρια ευρώ. Οι αντίστοιχες εξαγωγές προς την Τουρκία διαμορφώθηκαν σε 23,86 εκατομμύρια ευρώ. Το 2024, παρατηρείται περαιτέρω ενίσχυση, με τις εισαγωγές να φτάνουν τα 44,25 εκατομμύρια ευρώ και τις εξαγωγές τα 32,30 εκατομμύρια ευρώ έως τον Οκτώβριο.

Εντυπωσιακή αύξηση σημειώνεται στις εισαγωγές ρυμουλκών και προωθητικών πλοίων, οι οποίες, με βάση τα στοιχεία έως τον Οκτώβριο, εκτινάχθηκαν από 11,2 εκατομμύρια ευρώ το 2023 σε 42,63 εκατομμύρια ευρώ το 2024. Επίσης, παρατηρείται αύξηση στις εισαγωγές πλωτών κατασκευών, από 40 χιλιάδες ευρώ σε 175,5 χιλιάδες ευρώ στο ίδιο διάστημα.

Στις ελληνικές εξαγωγές, ξεχωρίζει η άνοδος στον κωδικό HS8901, από 5,45 εκατομμύρια ευρώ σε 18,45 εκατομμύρια ευρώ. Αντίθετα, καταγράφεται υποχώρηση στις θαλαμηγούς, από 17,78 εκατομμύρια ευρώ σε 12,98 εκατομμύρια ευρώ.

Η δυναμική των εμπορικών σχέσεων επιβεβαιώνεται και από συγκεκριμένες εταιρικές συμφωνίες. Το 2024, η Med Marine (ναυπηγείο στο Eregli) σύναψε σύμβαση με την Igmar (μέλος του Ομίλου Σπανόπουλου) για την κατασκευή ενός ρυμουλκού πολλαπλών χρήσεων. Επιπλέον, η Med Marine συμφώνησε με τις Vernicos Scafi Tugs και Salvage Maritime Co. για την κατασκευή ενός νεότευκτου ρυμουλκού, το οποίο αναμένεται να παραδοθεί εντός Μαρτίου 2025 υπό ελληνική σημαία.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τον Μάρτιο του 2023, η Ελλάδα καταλάμβανε την 3η θέση στο βιβλίο παραγγελιών της Τουρκίας για νέα πλοία, μετά την Κίνα και την Ιαπωνία, γεγονός που ενισχύει την εικόνα των διασυνδέσεων των δύο αγορών.

**Τουρκικά ναυπηγεία: δίκτυο, δυναμικότητα και «πράσινη» κατεύθυνση**
Στην Τουρκία λειτουργεί ένα εκτεταμένο δίκτυο ναυπηγείων. Στον τομέα της ναυπήγησης νέων πλοίων, τα μεγαλύτερα περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τα SEDEF, GEMAK, HAT-SAN, ALTINOVA, ICDAS, NUR και TERSAN, με μέση ετήσια δυναμικότητα περίπου 250 χιλιάδες DWT έκαστο. Στον τομέα των επισκευών και συντήρησης, διακρίνεται το ναυπηγείο Besiktas, το οποίο πραγματοποιεί επισκευές σε περίπου 200 πλοία ετησίως, χρησιμοποιώντας τρεις αποβάθρες.

Την τελευταία δεκαετία, τα τουρκικά ναυπηγεία κατασκεύαζαν κατά μέσο όρο 65 ποντοπόρα πλοία ετησίως (άνω των 100 GT). Ωστόσο, μετά το 2014, η παραγωγή ποντοπόρων μειώθηκε, οδηγώντας τα ναυπηγεία σε σταδιακή στροφή προς μικρότερα και πιο εξειδικευμένα σκάφη, με έμφαση στα ρυμουλκά και ειδικές κατηγορίες πλοίων, ανάλογα με τη διεθνή συγκυρία των παραγγελιών.

Το βιβλίο παραγγελιών του 2020 κατέγραφε 151 νέες παραγγελίες πλοίων, με περίπου το 70% να αφορά ρυμουλκά. Παράλληλα, η τουρκική βιομηχανία επενδύει σε τεχνολογίες που συμμορφώνονται με τους περιβαλλοντικούς κανόνες του ΙΜΟ (Tier III), όπως η χρήση καθαρού ντίζελ, κινητήρων διπλού καυσίμου (LNG/ντίζελ) και η ανάπτυξη λύσεων πρόωσης με μεθανόλη. Στην περιοχή της Τούζλα, έχουν κατασκευαστεί ηλεκτρικό ρυμουλκό και ρυμουλκό με μπαταρίες που φορτίζονται στην ξηρά.

**Επισκευές, μετατροπές και ανακύκλωση: το «δεύτερο πόδι» της ανάπτυξης**
Η πανδημία COVID-19 προκάλεσε πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα και στις παραδόσεις, με αποτέλεσμα να αναβληθούν επενδύσεις από ορισμένα ναυπηγεία. Ωστόσο, η βιομηχανία προσαρμόστηκε, στρεφόμενη σε λιγότερο ευμετάβλητες αγορές και ενισχύοντας τις εργασίες επισκευής και συντήρησης, οι οποίες διατηρούν τις εγκαταστάσεις σε λειτουργία ακόμη και όταν οι παραγγελίες νεότευκτων μειώνονται.

Ο όγκος εργασιών επισκευών και συντηρήσεων από τουρκικά ναυπηγεία έχει αυξηθεί σημαντικά: από 15,76 εκατομμύρια DWT το 2013, έφτασε τα 20 εκατομμύρια DWT το 2014, 21 εκατομμύρια DWT το 2020, 29,8 εκατομμύρια DWT το 2021 και 35,2 εκατομμύρια DWT το 2022.

Επιπλέον, ο κλάδος ανακύκλωσης πλοίων αναδεικνύεται σε σημαντικό τομέα, με την Τουρκία να κατατάσσεται 3η παγκοσμίως το 2022 ως προς την ποσότητα ανακυκλωμένων πλοίων. Αυτό οφείλεται στη γεωγραφική της εγγύτητα προς την Ευρώπη και στην έλλειψη αντίστοιχης βιομηχανίας στη Μεσόγειο.

**Προοπτικές και ζήτηση: ηλεκτρικά/υβριδικά και «Industry 4.0»**
Οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές της τουρκικής αγοράς εμφανίζονται θετικές, με αυξημένο ενδιαφέρον για νέες ναυπηγήσεις και πληρότητα στο βιβλίο παραγγελιών για αρκετά ναυπηγεία. Η μετάβαση σε «πράσινα» καύσιμα και η αυστηροποίηση του κανονιστικού πλαισίου αναμένεται να οδηγήσουν μακροπρόθεσμα σε ανανέωση στόλων, αυξάνοντας τη ζήτηση για νέες κατασκευές και μετατροπές. Επίσης, ερευνητικές κατευθύνσεις στρέφονται προς αυτόνομα πλοία και μη επανδρωμένα ναυτικά οχήματα.

Σύμφωνα με την έκθεση «Turkish Shipping Sector Outlook Report & Facts and Figures 2024/2025» της Ένωσης Τούρκων Εφοπλιστών, τον Ιανουάριο του 2025, ο εμπορικός στόλος τουρκικής ιδιοκτησίας αριθμούσε 2.092 πλοία άνω των 1.000 GT, με συνολική χωρητικότητα 51,9 εκατομμύρια DWT. Αυτό ενισχύει τη ζήτηση για ναυπηγήσεις, επισκευές και τεχνολογικές αναβαθμίσεις.

Η ενίσχυση των εμπορικών δεσμών με την Ελλάδα και η παράλληλη αναβάθμιση των τουρκικών δυνατοτήτων στη ναυπηγοεπισκευή δημιουργούν ένα πεδίο αυξανόμενου ενδιαφέροντος για επιχειρήσεις και φορείς των δύο χωρών, σε μια αγορά που αναδιαμορφώνεται υπό την επίδραση της «πράσινης» μετάβασης και των νέων διεθνών προδιαγραφών.